[pagevisual]

Deel 3: Keep your thinking tidy

Momenten uit het gesprek in Change over  met dr. Jacob Voorthuis, docent aan de TU/e

Door: Marguerithe de Man

Soms gaat een gesprek erg snel en is er teveel tegelijk dat om aandacht vraagt. Dit stukje uit de ruwe transcriptie van het gesprek met Jacob Voorthuis is hiervan een voorbeeld:

“… Die complexiteit, Jacob verwijst naar de variëteit en het onbepaalde van ontwerpen, vraagt om vrijheid: “Je kunt niet één proces ontwerpen.” Marguerithe de Man meent dat het van groter belang is dat je weet ‘in welk proces je je bevindt’, maar ook die mogelijkheid ‘ontkent’ Jacob Voorthuis: “Je noemt ook Visser, die het heeft over dominante ontwerpstrategieën. Ik herken die absoluut niet.” Marguerithe de Man herkent ze wel als een soort archetypische verschijningen: “Ik werk vaak in het ontwerpen met mensen samen en als je niet zelf weet waar je mee bezig bent, dan kun je ze niet door zo’n proces heen leiden.” Jacob Voorthuis: “Wat is dat, waar je mee bezig bent? Wat betekent dat nou precies?” Gerhard Smid is van mening dat je devices nodig hebt, voor je coördinatie: “Ik heb ook een collega die een motto nodig heeft als het gaat om ontwerpen. Geen idee wat het is, maar we werken altijd met een motto.” Jacob Voorthuis: “Iets hoeft niet waar te zijn, als het maar bruikbaar is.”

Toen we dit gesprek voerden, vroeg ik me even af of er sprake was van een taalkundig misverstand. Het kenmerk van ontwerpen is dat er niet ‘één goed ontwerp is’, er zijn meerdere goede ontwerpen denkbaar. Dat was dus niet het punt. Om het objectontwerp te kunnen maken is er een procesontwerp nodig. Ook daar verschillen Jacob en ik volgens mij niet van opvatting. Als er een procesontwerp nodig is, is het vanzelfsprekend dat daar ook verschillende varianten in denkbaar zijn. Mijn verwarring zat in het feit dat Jacob ontkent dat je je eigen proces kunt snappen en weet waar je in je eigen proces bent. Op dat moment wilde ik vragen hoe hij dat dan voor zich zag, maar het gesprek ging al verder. Dan beaamt hij ‘dat iets niet waar hoeft te zijn, als het maar bruikbaar is’. Hebben we het dan toch over hetzelfde?

Als ik verwijs naar ‘je eigen ’, dan verwijs ik in feite naar iets op twee niveaus. Ten eerste een meer abstract ontwerpmodel dat je als professional hanteert. Iets in de trant van ‘Meestal doe ik het ongeveer zo. Dit zijn daarin globale fasen (cyclisch), dit zijn kenmerkende activiteiten, mijn voorkeuren’. Dat is allemaal te leren door regelmatig op je eigen handelen te reflecteren. Op basis daarvan ontwerp je het procesontwerp voor de onderhanden klus. Je contextualiseert dus je eigen globale model tot een serie min of meer planbare activiteiten, handelingen, bijeenkomsten etc. Dat doe je globaal voor de middellange termijn en concreter op de korte termijn, want in het proces ontvouwt zich wat nodig is.

Jacob vraagt “Wat is dat dan waar je mee bezig bent?” Dat is volgens mij steeds opnieuw bepalen wat nu nodig is om tot een goed ontwerp te komen. Daar zit, denk ik, een haakje naar het niet gevoerde deel van het gesprek. Als ik zijn boek A good use … er nog eens bij pak, zie ik een stuk over logica en redeneren: ‘Keep your thinking tidy’. Daarin betoogt hij dat er voor ontwerpbeslissingen nooit logische redeneringen te maken zijn. Het komt altijd aan op een redenering in de trant van: Als ik x wil, dan kan ik y. Y is vervolgens een hele set acties die gebaseerd is op ervaring. Het gaat vooral om steekhoudende besluiten waarin logica, ontologie, esthetiek en ethiek elk voldoende ruimte hebben om naar behoren hun ding te doen.

Ik kan niet werken als ik niet het idee heb dat ik weet maar ik me bevind in mijn eigen proces en dat ik deels controle heb over de volgende stappen. Naar aanleiding van het gesprek met mezelf over dit stukje ‘niet gevoerd gesprek’, geef ik mezelf een boodschap mee: Ik moet op mijn hoede blijven voor mijn eigen redeneringen en niet een geheel eigen logica opbouwen en vastzetten!

Tags: , ,

Dit bericht is geplaatst op maandag 10 juni 2013 om 15:31 onder Algemeen, Change, Ontwerpen. U kunt de reacties volgen via de RSS 2.0 RSS-feed. U kunt een reactie achterlaten of een link op uw eigen website plaatsen.

Geef een reactie