[pagevisual]

Een pijnlijke leergeschiedenis

Door: Gerhard Smid, onderzoek en kennisontwikkeling

Bijparool Sioo hanteren we o.a. de `´methode. Deze aanpak is in de USA bij MIT uitgedokterd en door ons verder doorontwikkeld. Enkele principes[1]: gezamenlijk onderzoek doen, meerstemmigheid, geheugen over patronen maken en vasthouden.  Het werk van Jeanette Knol (zie blog), komt bijvoorbeeld uit die traditie voort. Leergeschiedenissen vinden we niet alleen in de organisatiekunde, maar ook in gebieden zoals in de bestuurskunde of politicologie. In dat vakgebied promoveerde Stephan Steinmetz – bekende in een aantal professionaliseringsprogramma’s- onlangs op een studie over “Asterdorp, een Amsterdamse geschiedenis van verheffing en vernedering”.[2]

Asterdorp was een ommuurd wijkje in Amsterdam Noord. Daar werden in het eerste deel van de 20 e eeuw zogeheten onmaatschappelijken gehuisvest. Vaak waren het dakloze mensen met huurschuld. Door professionals werden ze beoordeeld. Wanneer ze niet geschikt (toelaatbaar) geacht werden voor een van de fonkelnieuwe gemeentewoningen, kregen ze een plek in het dorp aangeboden. Ze kregen als label mee ‘ontoelaatbaar’. Het idee: deze mensen ontwikkelen zich daar door toezicht van woningopzichteressen (maatschappelijk werksters) tot ‘goede bewoners’. Daarmee kwalificeren ze zich voor een woning in een normale buurt. Stephan zoomt in naar het microniveau via nauwgezet bronnenonderzoek én interviews in de jaren ‘80 en onlangs weer. Hij gaat na wat deze ‘milde’ vorm van opsluiting teweegbracht bij deze mensen. Tegelijk zoomt hij in op de coalitie van professionals, vooraanstaande burgers en politici die zorgden voor  het ontwerp en de bouw van het dorp en voor het inhuizen en daarna weer wegzenden van deze bewoners. Hij laat prachtig zien hoe de zogeheten professionele oordelen – waar de inhuizing op was gebaseerd – tot stand kwamen; en wie de mensen van vlees en bloed waren over wie het ging. Hij laat ook zien dat het dorp een heel groot deel van haar bestaan half leeg stond en dat er van de ideeën over heropvoeding niet zo heel veel terecht kwam. Hij maakt aannemelijk dat de belangrijkste functie van het bestaan van dit dorp niet zat in die heropvoeding zelf. Hij citeert een professional die elders in de stad bij moest dragen aan een goede bewoning van gemeentewoningen. Het bestaan van het dorp helpt haar in haar werk enorm. Zij wijst mensen die zich niet goed gedragen op de mogelijkheid van verhuizen naar Asterdorp.  Dat bleek voldoende af te schrikken om weer in het gareel te gaan lopen. Zo lijkt het dus cynisch genoeg dat er maar één grens nodig is met daarachter een nare plek om ´normaal´ gedrag te bewerkstelligen, of anders gezegd: om onaanvaardbaar geacht gedrag te beëindigen. Wat daar de sociale en psychische kosten van zijn telde voor de leden van de coalitie niet mee. Saillant detail is overigens dat naarmate de professionals (maatschappelijk werkers) langer omgingen met de bewoners zij meer en meer oog voor hun kant kregen. Het dorp stond leeg  in WO II. De Duitse bezetter maakte er een Joods Getto van …..

Dit is een voorbeeldig goed geschreven leergeschiedenis. In net 200 pagina´s toont Stephan hoe nauwgezet kijken met een (historische) ethnografische insteek helpt om weg te blijven bij grove en zelfs schadelijke categoriseringen die tot een maximale interventiediepte leiden. Anders gezegd: tot disproportioneel ingrijpen. De website die bij het boek hoort, www.asterdorp.amsterdam maakt je als lezer tot co/onderzoeker. Wie pakt in ons vak de handschoen op en zoekt uit wat het is om in de grote organisaties van ´de oude economie´ als werknemer het label ´weerstand tegen verandering´ te krijgen …….. . Of in andere disciplines: wat het betekent om met het label ‘vluchteling’ of ‘gelukszoeker’ door het leven te gaan?

[1] Zie: Smid, G.A.C. et al (2006) Learning histories in leer- en veranderingstrajecten. Geschiedenis maken vanuit hart voor de zaak. In: M&O 60, nr 3/4, p. 85-98. (2006). Of in: Boonstra, J. en De Caluwé, L. (2006) Interveniëren en veranderen. Zoeken naar betekenis in interacties. Kluwer, Deventer

[2] Steinmetz, S. (2016) Asterdorp, een Amsterdamse geschiedenis van verheffing en vernedering. Amsterdam, Contact

Tags:

Dit bericht is geplaatst op maandag 29 februari 2016 om 16:12 onder Algemeen. U kunt de reacties volgen via de RSS 2.0 RSS-feed. U kunt een reactie achterlaten of een link op uw eigen website plaatsen.

Geef een reactie