[pagevisual]

Geert zonder John (deel 3)

Door: Marguerithe de Man

De boekhandel in Egmond aan Zee heeft niet zoveel keuze wat betreft boeken. De winkel is er meer voor kaarten en kranten dan voor literatuur. Deze zomer was ik er. Ik probeerde het beste te kopen wat er op dat moment, voor mij, bij lag, aangezien de ‘zoveel kleuren grijs’ me niet zo aan sprak. Al bleek dat de zomerhit te zijn.

Ik kocht een boek van Geert Mak. Dat kan geen miskoop zijn. In ‘Reizen zonder John’ maakt Mak min of meer dezelfde tocht die John Steinbeck vijtig jaar geleden maakte, samen met zijn hond Charley. Mak beschrijft het Amerika van nu zoals hij dat onderweg waarneemt. Door zijn duidingen in combinatie met ‘De utopie van de vrije markt’ van Hans Achterhuis werd me ineens een heleboel duidelijk.

Een paar jaar geleden was ik een dikke week in New York. Genoeg tijd dus om naast de must do’s die voornamelijk in Manhattan zijn, ook naar Brooklyn, Staten Island, Harlem en Coney Island te gaan. Keer op keer verbaasde ik me. Niet alleen in Harlem, maar misschien juist nog wel meer in het chique Manhattan. New York maakte op mij de indruk van een stad als Bangkok, Delhi of Hanoi. Steden in landen in opkomst waar superchique en zeer welvarend zich moeiteloos afwisselt met grote armoede. Waar zat ‘m dat in? Vooral in kleine dingen, zoals een draaideur die niet uit zichzelf draait, maar die je moet duwen. De liften in de meeste gebouwen zijn klein en langzaam. Natuurlijk zijn er ook uitzonderingen. In het Empire State building ga je zó snel omhoog dat je oren er pijn van doen. De meeste liften zijn echter oud en traag. Gelukkig zijn ze over het algemeen nog net niet zo eng als een de lift in een hotel in Mumbai waar ik ooit was. De inrichting van etalages en het assortiment van vooral de kleinere winkels lijkt op die van de marktstalletjes in Bangkok. Dan is er nog het systeem van beloning waardoor in restaurants 20% tip, die gewoon op de bon staat, een must is.

Wat is er gebeurd in het land dat zo lang zo trots voorop liep en waar alles eerder, groter, mooier en beter was dan elders  op de wereld? Is er bij ‘Mister Sun’ sprake van een opkomende middenklasse? In Amerika neemt het aantal mensen dat onder de armoedegrens leeft hand over hand toe. Er hoeft maar iets te gebeuren en je hoort bij die groep. De hoogtijdagen van Amerika zijn voorbij. Daar is trouwens een belangrijk omslagpunt voor aan te geven: het beleid van president Reagan tussen 1981 en 1989 waarin hij enorme belastingverlaging doorvoerde. Het toptarief werd van 70% naar 28% verlaagd. In de praktijk blijkt dat tegenwoordig veel zeer rijke mensen niet of nauwelijks belasting betalen. Dat wat er nog binnenkomt wordt voornamelijk opgebracht door de ‘smalste schouders’ in plaats van door de ‘sterkste’. Reagan was een aanhanger van Milton Friedman die op zijn beurt weer sterk door Ayn Rand beïnvloed werd. Rand ageerde tegen het delen van geld en goederen. Zij was dus tegen belastingen, collectieve voorzieningen en overheidsingrijpen.

Sinds de belastingverlaging is er eigenlijk geen geld meer om te investeren. Niet in de Space Shuttle, maar ook niet in het onderwijs, de zorg of de infrastructuur. Alles wordt overgelaten aan de vrije markt.

Mak beschrijft trouwens ook zeer mooi hoe de Amerikanen zelf nog helemaal niet in de gaten hebben dat ze al lang niet meer voorop lopen in de wereld. Amerikanen zijn zelfverzekerd en in essentie niet op koloniseren ingesteld. Daardoor hebben ze in het diepst van hun ‘zijn’ niet echt interesse voor wat er in de rest van de wereld aan de hand is. Ze missen zo historie, cultuur, waarden, normen en de essentie van het zijn van de ander. Dat maakt dan ook dat ze mijn inziens verrast worden als de effecten van hun ingrijpen in de wereldorde niet gaat zoals gepland. De vraagstukken die ze ‘op willen lossen’ hangen juist met deze begrippen samen. Dat vraagt om goed kijken en om onderzoek voorafgaand aan de interventie, net als bij adviseurs. Zo kun je écht te snappen wat er speelt en ontdekken waar de ruimte of het aangrijpingspunt voor de interventie zit. Interesse hebben in wat er speelt en het hebben van een onderzoekende blik geeft je als adviseur ook voorsprong in het ontwikkelen van je eigen ideeën over wat er misschien komen gaat, waarmee ik rond ben in deze blog drieluik (Zappend en grazend de wereld over, De stad die naar meneer Sun verhuisde en Geert zonder John). Oog hebben en houden op wat er in de wereld speelt, kan op veel manieren. Het lezen van sommige boeken er een van is. Leuk en nuttig. Overigens snapte ik na het lezen van: “De koningin van de woestijn” van Janet Wallach hoe het kwam dat de nasleep van de inval in Irak ging zoals die ging.

Dit bericht is geplaatst op maandag 19 november 2012 om 15:31 onder Algemeen, Methodisch handelen. U kunt de reacties volgen via de RSS 2.0 RSS-feed. U kunt een reactie achterlaten of een link op uw eigen website plaatsen.

Geef een reactie