[pagevisual]

Het kapitaal van ons scheppend vermogen

Gastblog door: Petra Kalden, Sioo gastdocent

Onlangs had ik een werkafspraak in de buurt van Sioo en wipte er even langs. Dat binnenwandelen doe ik als Sioo gastdocent en voormalig ACM’er (Advanced Change Methodologies, red.) wel vaker. Dat dit bezoekje samenviel met de Sioo Face-to-Face vrijdag vond ik een prettige bijkomstigheid. Zit toch net even wat meer ontspannen.

“Zeg niet dat ik strompel”, roept Peter Paul Kerpel, terwijl hij mij tegemoet loopt, zijn hand ter verlichting van fysiek ongemak op zijn rug. “Jeetje, wat zie ik daar een soepele man aan komen lopen”, begroet ik terug. Annemieke Stoppelenberg gniffelt. “Kijk Annemieke”, zegt Peter Paul, “neem daar eens een voorbeeld aan”. “Ik zeg de dingen altijd eerlijk”, is haar reactie. “Heb je dan ook vaak ruzie?”, vraag ik. “Nee hoor”, zegt Annemieke met vrolijke ogen. “Nee”, smaalt Peter Paul, “wij zijn hier altijd zo vriendelijk voor elkaar”. Hij vraagt vervolgens aan mij hoe het met het artikel staat dat ik samen met mijn toenmalige opdrachtgeefster van een verandertraject aan het schrijven ben. “Dat traject hadden jullie methodisch mooi doordacht”, zegt hij. Ja, dat hadden we. Nog mooier is dat twee jaar na het traject de resultaten ook daadwerkelijk bij de mensen in de organisatie geland en verankerd blijken te zijn.

Dat de geintjes over vriendelijk voor elkaar zijn samenvielen met de vraag naar het artikel, riep een binnenpretje in me op. Medewerkers hadden tijdens het samenspelfestival (onderdeel van het traject), het verlangen uitgesproken dat ze van het moeras der vriendelijkheid naar de heldere beek van de klare taal wilde bewegen.

Ik weet niet of het artikel er gaat komen. Sterker nog, bij deze besluit ik dat het er niet komt. De inspirerende en naar mijn wens, agendabepalende blogs van Marquerithe de Man over  De Ambachtsman, de mens als maker van Richard Sennett zijn daar prettig debet aan. Haar blogs raken de thema’s waar ik me in mijn het vakgebied als organisatieadviseur al langer mee bezighoud. Je kunt ook zeggen: waar ik vandaan kom, wat me drijft, waar ik me over opwind, wat mijn expertise is, wat ik wil geven.

Zo had ik tijdens mijn deelname aan de Sioo master Advanced Change Methodologies in 2008 eens een gesprek met Sandra Kensen over mijn methodologisch handboek. Ze hield een vurig pleidooi tot het beantwoorden van de waartoe vraag. ‘Wat me raakte in je stuk, zei ze, is welke betekenis je in dit leven wilt geven aan je kunstenaarsziel. Waarom is het in onze maatschappij nodig dat volwassenen gaan spelen? En er zit zoveel maatschappelijk engagement in je.’ Ik antwoordde dat wij scheppende wezens zijn en dat ik me heel boos kan maken dat we in onze maatschappij daar zo weinig waardevol mee omgaan. Dat de ratio zo hoog in het vaandel staat en wat dat met individuen doet. Dat gaat me aan het hart. En het raakt me als dat scheppende weer ontluikt. Op verschillende niveaus. Op individueel, organisatie en maatschappelijk niveau. Het scheppende vermogen wordt ingeperkt in plaats van dat het mooi tot ontwikkeling gebracht wordt. Zeker ook in het onderwijs en in organisaties. En dat ik benieuwd ben of iemand ooit onderzoek gedaan heeft naar de economische en sociale gevolgen van die kapitaalvernietiging. De maatschappij gaat gewelddadig om met dat vermogen. ‘Wie zijn daar dan slachtoffer van?’, vroeg Sandra. Ik heb niet zoveel met het woord slachtoffer, zei ik, maar ik denk dat we daardoor lelijker met elkaar en de wereld omgaan. Mijn passie was op dreef, de waartoe vraag nog niet beantwoord, maar het begin was er.  Een begin, dat een methodologische drieluik opleverde en een jaar later resulteerde in het M&O artikel ‘Onvoorspelbaar, dus onstuurbaar, over creativiteit in veranderprocessen.

Tijdens de ACM opleiding heb ik veel verhalen geschreven, geschilderd, poëzie laten ontstaan en met mijn fototoestel op pad geweest. Niet alleen omdat het bij me past, maar omdat de dingen zich op een andere wijze laten zien. Ook liet ik mijzelf daarmee als adviseur anders zien, zowel naar de buitenwereld als naar mijn eigen binnenwereld. Conny Palmen schrijft in haar roman Lucifer: Verhalen worden gemaakt en daarom zijn ze interessant. Alles wat gemaakt wordt, onthult de maker. Mijn aanname is dat Conny Palmen in haar roman verwijst naar Hannah Arendt. Handelen onthult, maar staat niet ter beschikking van de handelende persoon. Daarom is er een verhaal nodig van een ander waarin het handelen betekenis krijgt, aldus Arendt.

Er is nog een reden dat ik tijdens mijn ACM tijd veel creëerde en dat is dat ‘maken’ je denkproces verrijkt omdat je een breder palet aan zintuigen aan het werk zet. Dat hielp mij bij het dynamisch leren dat ACM oproept. Daarbij kan je pas iets realiseren als je het voor je kunt zien en vast kunt pakken. Zo begrijp je de wereld erachter beter. Daarom heb ik in mijn bedrijfsruimte een atelier met allerhande materiaal. Bijvoorbeeld om mensen letterlijk de visie op hun organisatie te laten bouwen of hun plek in een team. Daarom zijn de resultaten van een verandertraject gevat in een stripboek waar medewerkers hun inhoudelijke inbreng in taal en beeld weerspiegeld zien. Ze pakken het nog regelmatig ter hand. Of laat ik een team in een proces van waarderend vernieuwen via www.jilster.nl een tijdschrift creëren en daarmee maken ze als het ware een receptenboek over hun eigen werkwijze en leerproces, wat een derde orde leren opleverde.

De methoden zijn niet hemelbestormend (voor klanten vaak wel). Het is de kennis en kunde van een adviseur over ‘het maken’ en hoe je dat effectief in je ontwerp inbrengt en hoe je dit proces begeleidt, die het verschil in impact kunnen maken. En daarom gaat het artikel er niet komen.  Die vorm is te beperkt om de aanpak van het genoemde verandertraject met vakgenoten en veranderaars te delen. Zojuist heb ik mijn voormalig opdrachtgeefster gebeld, we gaan een ‘receptenboek’ schrijven. Bedankt Marguerithe!

Dit bericht is geplaatst op donderdag 11 september 2014 om 12:34 onder Advanced Change Methodologies, Algemeen, Gastblog. U kunt de reacties volgen via de RSS 2.0 RSS-feed. U kunt een reactie achterlaten of een link op uw eigen website plaatsen.

Geef een reactie