[pagevisual]

Lexicon Organisatieontwerp – Organisatie

Door: Brechtje Kessener

Negen Sioo alumni en docenten hebben zich verenigd in de Ontwerp. Wij streven ernaar de wijze waarop we organisaties vormgeven en veranderen door te ontwikkelen tot een multidisciplinaire organisatieontwerptheorie. Onze huidige werkwijze is sterk geënt op de systeemleer en de ontwerpleer. We willen deze werkwijze ontwikkelen door verbindingen te maken met (patronen in) onze praktijken en met de organisatiekundige theorie. Onderdeel van ons onderzoeksproces is het ontwikkelen van een lexicon, een blog-achtig woordenboekje waarin we kernbegrippen verder inkleuren. Op basis van die eerste verkenning doorsnijden we praktijken en zoeken we literatuur. Uw reactie is welkom.

Organisatie

Een organisatie heeft veel gezichten; het gebouw waar ik naar binnen loop, de gesprekken bij de koffietafel, de mensen waar ik mee werk, het beleidsplan dat ik schrijf en de strategie waar het aan bij moet dragen, de nietmachine die ik nooit kan vinden. Een organisatie is materieel en immaterieel tegelijkertijd. Het zijn de geschreven en ongeschreven contracten en afspraken, het werk van vandaag en het resultaat van gisteren. Het zijn de mensen die er werken, maar als er iemand weggaat blijft de organisatie gewoon bestaan. De organisatie is er, zichtbaar, tastbaar, voelbaar. Tegelijkertijd is zij er ook niet, want vandaag is het net weer iets anders dan gister. Een organisatie is als de rivier die stroomt, hetzelfde en anders tegelijk. Het zijn de stabiele patronen van de organisatie, die langzaam veranderen in het proces van organiseren.

Om als ontwerper een organisatie te kunnen vormgeven en veranderen, beschouwen we de organisatie als een systeem. Dat is zichtbaar en herkenbaar voor ons in de bovengenoemde patronen die de organisatie enige stabiliteit geven. Die patronen maken het ook mogelijk een grens te trekken en zo het dat we in beschouwing nemen letterlijk te begrenzen. Daarmee zeggen we in feite: tot hier wil ik bewust vormgeven en veranderen.

Een organisatiesysteem is opgebouwd uit allerlei verschillende deelsystemen, waarvan er al een aantal voorbij kwamen. Als we die in organisatiekundige taal beschrijven gaat het over de verdeling van taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Over werkprocessen, activiteiten en procedures. Over machines, apparatuur en meubilair. Over de mensen, hun onderlinge verhoudingen en de groepen die zij vormen. Over de taalsymbolen waarmee zij hun werkelijkheid duiden. Over de informatiestromen en geldstromen. De interne organisatie bestaat dus uit heel veel subsystemen die elkaar over en weer beïnvloeden. Overigens zijn die subsystemen ook weer te groeperen naar verschillende aspectsystemen. Waar een subsysteem kleiner is dan het systeem en dus de grens kleiner wordt gemaakt, is de grens van het aspectsysteem gelijk aan die van het gehele systeem. Het aspectsysteem belicht echter slechts een aspect van het systeem. Zo kunnen we ons focussen op het economische aspect, of het fysieke aspect van de organisatie, waarbij we de andere aspecten even buiten beschouwing laten.

Dat wat buiten de grens van het organisatiesysteem valt, noemen we omgeving. De organisatie staat in voortdurende wisselwerking met haar omgeving. Vanuit ontwerpersperspectief is de kernvraag welke functies het systeem voor haar omgeving vervult. Wat is de bijdrage van het organisatiesysteem voor haar klanten? Maar ook, wat is de bijdrage voor andere belanghebbenden als werknemers, samenwerkingspartners, aandeelhouders, inspectie et cetera?

Zo redenerend is een organisatie voor een organisatieontwerper dus een systeem dat functies vervult voor de verschillende stakeholders in haar omgeving en dat bestaat uit verschillende sub- en aspectsystemen die onderling samenhangen en elkaar beïnvloeden.

Tags: , , ,

Dit bericht is geplaatst op donderdag 26 maart 2015 om 17:08 onder Algemeen, Ontwerpen, Organisatieontwerp, Systeemdenken. U kunt de reacties volgen via de RSS 2.0 RSS-feed. U kunt een reactie achterlaten of een link op uw eigen website plaatsen.

Geef een reactie