[pagevisual]

Van puinhoop tot prijswinnaar: Samenwerking in de Loonaangifteketen

Door: Ard-Pieter de Man

Onlangs ontving de Loonaangifteketen, een samenwerkingsverband van Belastingdienst, CBS en UWV, de Individual Alliance Excellence Award van de Association of Strategic Alliance Professionals. Deze prestigieuze prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan een samenwerkingsverband dat wereldwijd als voorbeeld kan dienen voor anderen. Philips en KLM zijn Nederlandse bedrijven die voorgingen, maar meestal belanden de prijzen bij de grote Amerikaanse techbedrijven. Een publiek-publieke samenwerking won de prijs nog nooit. Bij de start van de samenwerking had niemand kunnen denken dat de Loonaangifteketen ooit deze prijs zou winnen. De samenwerking leek namelijk van dag 1 tot mislukken gedoemd: zij was opgelegd vanuit de politiek, dus niemand had er echt zin in, de complexiteit van de IT was onderschat, er kwam steeds complexere regelgeving bij, er werd niet op zoek gegaan naar kennis over samenwerking en organisaties bleven te veel verticaal sturen in plaats van horizontaal. Een compleet vastgelopen samenwerking was het gevolg. Toch wist de Loonaangifteketen het tij te keren. Wat zijn de redenen waarom de keten de prijs won?

Ten eerste is het bijna onmogelijk om de prijs te winnen zonder toepassing van best practices op het gebied van alliantiemanagement. Voorbeelden daarvan bij de Loonaangifteketen zijn het gebruik van alliantiediagnose, een gezamenlijke planningscyclus met regelmatige rapportage, 24-uursbijeenkomsten met informele componenten, alliance branding door het creëren van een gezamenlijk logo en het gebruik van een LinkedIngroep met onder andere blogs van de ketenmanager. Ook naar buiten uitdragen van lessen hoort hier bij. Zo heeft de keten een eigen website (www.loonaangifteken.nl) en mocht ik zelf co-auteur zijn van Ketens de Baas (http://www.noraonline.nl/images/noraonline/e/e2/NORA_dossier_ketenbesturing.pdf), waarin het besturingsmodel van de keten uit de doeken wordt gedaan. Een andere publicatie brengt onder meer de geschiedenis van de keten in kaart (https://www.pblq.nl/sites/default/files/Papernote-35–Loonaangifteketen_0.pdf).

Ten tweede ontwikkelde de keten een uniek besturingsmodel, waarbij een ketenmanager doorzettingsmacht heeft in de partners. Een normale werkwijze is dat wanneer twee partijen een alliantie hebben, ze elk ook een alliantiemanager aanstellen. Deze laatsten coördineren met elkaar en zorgen dat afspraken uit de alliantie worden door vertaald in de individuele partnerorganisaties. De Loonaangifteketen heeft ook dergelijke functies, daar ketenregisseurs genoemd. Daarnaast heeft de keten echter ook een Ketenmanager. Deze behartigt het belang van de keten. Uniek is dat de ketenmanager de Belastingdienst en UWV kan afdwingen dat zij bepaalde investeringen wel of niet doen om de keten beter te laten lopen. Dit model om de keten te besturen is zeer vernieuwend.

De derde reden dat de keten de prijs won is de aandacht die er is voor continue innovatie op samenwerkingsgebied. De keten blijft op zoek naar het verbeteren van de mogelijkheden op dit vlak. Zo mocht ik vanuit Sioo meedenken over de ontwikkeling van de keten tot een ecosysteem. De keten bestaat immers niet alleen uit de drie partners, maar zit ingebed in een heel werkveld. Dit werkveld heeft invloed op het functioneren van de keten. Hoe beter bijvoorbeeld de samenwerking is tussen salarisadministrateurs, software-ontwikkelaars, de politiek en de keten, hoe beter de keten kan functioneren. Wanneer alle partijen rondom de keten vruchtbaar samenwerken, noemen we dat een ecosysteem. Ecosysteemdenken is in het bedrijfsleven al langer bekend, maar de Loonaangifteketen was voor zover ik weet de eerste die dit toepaste in de publieke sector.

Natuurlijk is samenwerking in zo’n complexe omgeving lastig. Tegelijkertijd laat het bovenstaande zien hoeveel er al beschikbaar is aan tools, aanpakken en processen om samenwerking te managen. Samenwerking is dan ook kennisgebied waar je je eerst in moet verdiepen, voordat je in het diepe springt.

Verdiepen kan in de Sioo Summer School Samenwerken die van 10 tot 14 juli plaatsvindt. In de Summer School passeren deze en vele andere cases de revue, krijgt u nieuwe inzichten gepresenteerd en gaat u aan de slag met uw eigen samenwerkingsvragen. 

Dit bericht is geplaatst op dinsdag 25 april 2017 om 07:46 onder Algemeen, Consulting Program & Community, Ontwerpen, Organisatiekunde, Succesvol Verandering Organiseren, Systeemdenken. U kunt de reacties volgen via de RSS 2.0 RSS-feed. U kunt een reactie achterlaten of een link op uw eigen website plaatsen.

Geef een reactie

Je moet ingelogd zijn om een reactie te posten.