[pagevisual]

Veranderen 3.0 – Nieuw of oude wijn in nieuwe zakken?

Door: Brechtje Kessener

blogVrijdag 29 januari, laatste vrijdag van de maand, dus Sioo organiseert haar Face to Face vrijdag. Dit zijn interactieve middagen rondom een interessant inhoudelijk thema. Daarbij kom ik er vaak een aantal oude bekenden tegen en ontmoet ik ook elke keer weer nieuwe leuke mensen. Dit keer is het thema Veranderen 3.0, naar het gelijknamige boek van Wendy Nieuwland en Maaike Nooitgedagt. Daarnaast is ook Peter Terlouw uitgenodigd. Hij schreef Hoe ruikt verandering? – Het verstaan van veranderaars.

We zijn met een man of 35 schat ik als we gevraagd worden in de zaal te gaan zitten. Ard-Pieter, de rector van Sioo en mijn voormalige baas, trapt af met de vraag of verandermanagement in deze tijd niet gewoon standaard werk is geworden? Maar dat wordt natuurlijk weersproken door de auteurs. De dames typeren de verschillen als volgt:

Veranderen 1.0: OPDRACHT DIRECTIE ‘Ik zeg het dus jullie doen het’
Veranderen 2.0: DRAAGVLAK ‘Als ze het begrijpen doen ze het wel. Steun van medewerkers is nodig’
Veranderen 3.0: SYSTEMISCH ONTWIKKELEN ‘Het hele systeem speelt een rol, waarbij ieders werkelijkheid  hun gedrag bepaalt’

Bevlogen vertellen Maaike en Wendy over hun aanpak. Ik neem jullie erin mee door twee kern sheets:

blog1

blog2

Wendy en Maaike benadrukken het belang van eigenaarschap. Ze illustreren met rake, precieze zinnetjes en vragen hoe makkelijk eigenaarschap verschuift. Ze hanteren een sterk sociaal constructionistische benadering. Hier wordt de werkelijkheid gevormd door taal en wordt veranderen het ‘spelen met taal’.

Peter illustreert zijn ‘spel met taal’ aan de hand van een rijk geïllustreerde casus waar hij laat zien hoe hij methodisch kiest wanneer hij bestaande taal volgt, hoe hij nieuwe termen inbrengt et cetera. Zijn manier van werken pakt hij samen in onderstaande sheet:

blog3

Ik kan wel genieten van hun verhaal. Ik geloof ook dat veranderen veel met taal te maken heeft. Er ontstaat een discussie of dit spelen met taal nog wel werkt als de anderen weten dat het een taalspel is? Interessante vraag. Peter geeft aan dat hij tijdens het traject inderdaad niet vertelt dat hij bijvoorbeeld bewust een ander begrip introduceert. Dat dit wel erg als manipuleren gezien zou worden. Nicole, een van de dames uit het publiek, weet echter in te brengen dat zij de benadering herkent vanuit de therapie-wereld, en dat het expliciet zijn over de werkwijze niets afdoet aan de werkzaamheid. Dat vind ik mooi – openheid over de werkwijze van de veranderaar is wel zo congruent met de gedachte dat het hele systeem een rol speelt!

Leuk dus, en ook nauwgezet uitgewerkt en goed geïllustreerd. Maar of het nou echt nieuw is waag ik wel te betwijfelen. Het bouwt erg door op auteurs als Weick, Van Dongen en Van Dijk. Zelfs mijn eigen artikel over Organiseren van diepgaand leren dat hier ook over gaat is al van 2006! Destijds al noemde ik veranderen ‘het bewuste betekenisgevingsproces gericht op het wijzigen van het gehanteerde betekenisgevingsproces’. Daarop doorredenerend onderscheidde ik 4 lagen van interventies zijnde het scheppen van condities, het zelf interacteren, het onderzoeken betekenisstructuren en het co-creëren.

Zelf raak ik er steeds meer van overtuigd dat het veranderen van taal niet genoeg is. Ik ben dan ook erg gecharmeerd van de discours wetenschapper Krippendorf, die stelt dat een nieuw discours (een set begrippen) kan overleven als het ook neerslaat in de materiële werkelijkheid. Concreet wil dit zeggen dat bijvoorbeeld ‘horizontaal leiderschap’ niets wordt als er naast het praten over niet ook iets verandert in bijvoorbeeld de wijze waarop functioneren wordt beoordeeld, overleggen worden voorgezeten of verantwoordelijkheden worden verdeeld.

Vanuit die gedachte is het ook erg interessant om te kijken naar welke soorten discours er over organiseren en veranderen bestaan. Dat geeft je meteen ook een beeld van welke andere termen of begrippen je in zou kunnen brengen. Bovendien heb je dan ook meteen een beeld van welke organiseerpraktijken daarmee samenhangen. Dat maakt het veranderen ook meteen wat minder mystiek en wordt het veranderen veel concreter en praktischer. Zelf onderscheid ik de politieke, technische en culturele discourses (verder uitgewerkt in oa dit artikel).

Al met al – leuk, zinvol en zeker een gezellige middag. Nieuw is het mijns inziens niet – maar oude wijn is vaak erg lekker. En deze wijn mag best vaker geschonken worden.

Dit bericht is geplaatst op donderdag 10 maart 2016 om 15:31 onder Algemeen. U kunt de reacties volgen via de RSS 2.0 RSS-feed. U kunt een reactie achterlaten of een link op uw eigen website plaatsen.

Geef een reactie