[pagevisual]

Watson en wij

Door: Marguerithe de Man, programmamanager van Ondernemerschap in Organisatieverandering, met een passie voor het ontwerpen van leeromgevingen

Ik Watsonwas bij het FD/BNR nieuwsradio-event “Mijn collega de robot” over de kansen van digitalisering en robotisering voor de arbeidsmarkt. In een dikke anderhalf uur passeerde een groot aantal aspecten van het vraagstuk en de nodige informatie de revue. Flitsend gepresenteerd en ondersteund met een goede online interactietool voor stemmen en vragen stellen, Buzzmaster.

Een eerste poll wees uit dat maar liefst 75 % van de aanwezigen digitalisering en robotisering  inderdaad als kans en uitdaging ziet. Een cijfer dat de presentator leek te verbazen maar dat werd onderschreven door onderzoekers van AOG die in december met behulp van hun eerste Mooc ( Sioo deed haar eerste Mooc in 2013) onderzoek deed naar digitalisering en robotisering. Wat mij opviel in de antwoorden, was dat de aanwezigen allemaal op heel verschillende systeemniveaus naar de kansen en uitdagingen keken, van individueel niveau tot de gevolgen voor de samenleving, en dat er een sterke HR-focus was (wat niet verwonderlijk is voor een event met USG People als sponsor). 

Digitalisering en robotisering als kans

De kansen die men ziet, zijn dat er naast banen die verdwijnen vooral ook banen van een nieuwe soort bijkomen en bestaande banen veranderen. In het onderzoek werd de grootste uitdaging echter gezien in de rol van het management. De pregnante vraag daar was: Zijn bedrijven wel in staat om met veranderingen die digitalisering en robotisering met zich meebrengen om te gaan? Het management is er niet aan toe,  was de conclusie van de deelnemers aan de mooc. Het management blijft in de controlemodus en negeert de daadwerkelijke consequenties voor de organisatie: de noodzaak tot nieuwe vormen van organiseren. Denk hierbij aan meer zelforganisatie in de organisatie en meer werken in netwerken en partnerships. Dit is exact het punt dat ik deze middag miste. Maar ondanks dat was er volop oogst.

Raymond Puts , directeur van USG People ziet vooral kansen. Hij doelde daarbij vooral op kansen die digitalisering biedt in het verzamelen en aanvullen van data om en voor de werkzoekenden en de arbeid vragende partijen. Maar dat de hele uitzendbranche, en tal van andere branches, echt flink op zijn kop kunnen gaan, werd pas goed duidelijk in de presentatie van Gerard Smit van IBM.

Watson kan meer

IBM’s supercomputer Watson is inmiddels 5 jaar oud. Eerlijk gezegd onderschat ik, al vijf jaar lang, de capaciteiten en kwaliteiten van Watson. Ik vraag me af waarom en waardoor. Ik denk dat het komt omdat Watson vaak werd genoemd in combinatie met Deep Blue, de computer die schaakwedstrijden won. Blijkbaar was mijn aanname dat Watson vooral geschikt is voor vraagstukken waaraan algoritmen en heuristieken ten grondslag liggen. Maar niks is minder waar. Watson is de nieuwe professional en zeker geen kenniswerker!

Wij overschatten onszelf

Watson is de nieuwe arts, de jurist of de advocaat maar ook de nieuwe consultant. Martin Ford, auteur van Rise of the robots, stelt dat juist kenniswerkers en professionals zichzelf overschatten in uniekheid en onmisbaarheid. Maar Watson is echt een collega. Misschien wel een waar je verliefd op kunt worden, zoals Theodore Twombly in Her.

Watson werkt inmiddels in een van de ingewikkeldste takken van consultancy, daar waar het falen van de ingezette verandering het grootst is: merger en acquisities. Ik ben benieuwd naar de succesfactor van zijn adviezen.

Watson beschikt over meer data en informatie dan mensen ooit zullen hebben. Hij denkt zoals wij en is een voorbeeld van de nieuwe generatie artificiële intelligentie. Watson kan met enorme hoeveelheden ongestructureerde data omgaan en kan doorlopend gevoed worden met nieuwe data. Denk hierbij aan wetenschappelijke artikelen of blogs, aan smartphones of technologie die in kleding komt te  zitten. De aard van de bronnen is  afhankelijk van de toepassing waarvoor je Watson gebruikt. Hij begrijpt taal, genereert hypotheses en observeert, interpreteert en concludeert, maar bovenal leert hij van zijn werk . (http://www.ibm.com/smarterplanet/us/en/ibmwatson/what-is-watson.html)

Zijn we nog nodig?

Watson legt antwoorden en oplossingen voor. Hij laat zien wat zijn beoordeling daarvan is maar tot nu toe blijft de dokter, de jurist of de consultant eindverantwoordelijk. Die moet dus  goed opgeleid zijn om met Watson te werken. Dat er nog steeds menselijke professionals nodig zijn, betekent niet dat de consequenties niet enorm zijn.

Watson als adviseur is dichterbij dan we denken. Nu al worden er tal van applicaties gebouwd op basis van de API’s  die IBM daarvoor beschikbaar heeft. De verwachting is dat we over 3 à 4 jaar over allerlei cognitieve systemen in onze smartphones kunnen beschikken.

Lastige vragen 

Gerard Smit ging in zijn verhaal nog verder dan Watson. Hij stelt dat er in 2030 nauwelijks meer onderscheid is tussen machinale en menselijke intelligentie. Daarna komt volgens hem zelfs de fase in zicht dat we onze hersenen kunnen uploaden. Een vergezicht dat allerlei filosofische en ethische vraagstukken rondom technologie aanwakkert. Bijvoorbeeld de vraag of de technologie ons dient of wij de technologie? Of zoals Koert van Mensvoort, schrijver van Red de mens, zegt: “Helpt technologie in onze menselijkheid”?  Jeroen van den Hoven, hoogleraar ethiek en techniek aan de TU Delft, stelt dat je technologie niet over je heen moet laten denderen maar dat je moet nadenken over het systeem van de technologie.

Ik zou de vragen van Koert van Mensvoort en Jeroen van den Hoven in de aanloop naar de komst van Watson als onze nieuwe collega in onze adviespraktijk wat meer operationeel willen maken. Want zoals ik de kwaliteiten en capaciteiten van Watson niet zag, zien vele consultants de mogelijkheden van reeds beschikbare, en voor iedereen toegankelijke, technologie voor onze adviespraktijk niet. Het gesprek daarover op gang brengen, is een eerste stap richting Watson.

Vragen voor ons

De herformulering van de vragen kan dan als volgt zijn:

  • Hoe verhoud ik me tot technologie als integraal onderdeel van het advies- en veranderingsproces?
  • Wanneer, onder welke condities en hoe, vind ik dat wel of niet een verrijking en verbetering van het vak?
  • Welke ervaringen heb ik met inzet van technologie in mijn adviespraktijk , hoe beoordeel/waardeer ik die ervaringen?
  • Tot welke vragen leidt dat? En hoe kunnen die vragen met me mee reizen ?
  • Waar zie ik mogelijkheden en kansen voor de inzet van meer c.q. andere technologie in mijn eigen adviespraktijk?
  • Wat betekent dat voor mijn businessmodel?
  • Wat heb ik nodig om te gaan experimenteren met de inzet van meer of andere technologie in mijn eigen adviespraktijk?
  • Wat zijn de kansen en uitdagingen van Watson voor de consultancy sector?
  • Welke rol kan Watson in organisaties spelen en wat is het effect van Watson in een organisatie?

 

Tijdens de event-borrel had ik het daar over met een paar andere deelnemers (ook adviseurs) . Uit dat gesprek nam ik de intrigerende vraag mee: Word toegang tot Watson de nieuwe hiërarchie? Ik ben benieuwd naar  jullie antwoorden op deze  vragen.

Dit bericht is geplaatst op donderdag 10 maart 2016 om 13:10 onder Algemeen, Innoveren. U kunt de reacties volgen via de RSS 2.0 RSS-feed. U kunt een reactie achterlaten of een link op uw eigen website plaatsen.

Geef een reactie